Biliwal Uyghur Tor Beti

Dalay Lamaning Xususiy Wekili JKP Wekili Bilen Söhbet Ötküzdi

Junggo Kompartiyisining Wekiliri bilen Tibetning Muhajirettiki meniwiy dahiysi Dalay Lamaning xusuiy wekilining söhbiti 2-künige qedem qoyghanda, Dalay Lama 2-iyul Yaponiyining siyasiy sahesidiki we xelq ichidiki qollighuchiliria ochuq xet yézip. Xelq�ara jem�iyetning kirizis ichide turuwatqan Tibetke medet bérishini ümid qildi.
Béyjing Olimpikigha 6 heptimu qalmighan waqitta Junggoning Dalay Lamaning xususiy wekili bilen söhbetlishishi xelq�aradiki jamaet pikri bésimini töwenlitish amalidin ibaret dap qaralmaqta. Emma bezi Junggo alimlirining qarishiche, Dalay Lama terepmu oxshashla xelq�araning qollishini qolgha keltürüshke tirishiwétiptu, Junggo xelq�ara jamaet pikrining bésimini töwenlitishke tirishiwatqan bolsa, Dalay Lamamu Tibet mesilisini xelq�ara jamaet pikrining nezer dairiside saqlashqa küchewétiptu.

Daniye Dunyadiki Eng Shad-Xoram Dölet Iken

Düshenbe küni élan qilin�ghan bir tekshürüsh netijisidin melum bolushiche, Daniye ewzel démokratiyisi, barawerliki we tinch muhiti bilen, dunyadiki eng shadiman dölet bolup qalghan.
Siyasiy we ijtimaiy toqunushlargha pétip qalghan Zimbabwé bolsa dunyadiki eng köngüllük bolmighan dölet bolup bahalan�ghan, dunyadiki eng bay dölet Amérika shadiman döletler tizimlikide 16-orunda turghan.
Amérika Hökümiti meblegh chiqarghan «Dunya Qimmet Qarishi Toghrisidiki Tekshürüsh»te yene, omumen alghanda dunya ilgirikidin köngüllük bolup qéliwatidu, déyilgen.
Bu dunyadiki ijtimaiy pen alimliri qerellik ishleydighan tür bolup, 1981-yildin 2007-yilghiche bolghan ariliqta 52 dölettiki 350 ming kishidin ehwal igiligen, netijide, 45 döletning bext körsetküchi ashqan.

Albaniye We Guantanamodin Barghan 5 Uyghur

«Jungxua Torbéti»de bérilgen xewerde mundaq déyilidu:6-ayning ottrurisida gherbtiki melum axbarat orni bir neper “Sherqiy Türkistanchi” unsurning Shiwédsiyidin panahliq tilesh iltimasining ret qilin’ghanliqini xewer qilghanidi.
2006-yil 4-may kéchide, Albaniye Amérika Guantanamo déngiz armiye bazisidin qoyup bergen 5 neper “Sherqiy Türkistanchi” unsurni qobul qildi. Bu yil 6-ayning béshida, Albaniye ichki ishlar ministirlikining emeldari «Xelq’ara Pishiwalar Yétekchisi» géziti muxbirining ziyaritini qobul qilghanda ehwal tonushturup, bu besheylendin biri Shiwédsiyige qéchip ketkendin bashqa, qalghan töti Trana sheher etrapidiki musapirlar merkizidin sheher merkizige yötkep kélin’genlikini eytqan.
Tonushturulushiche, hazir ularning her birining sheher merkizide ikki yataq öy, bir méhmanxanisi bar öyi bar iken, öy ijarisini Albaniye kötüridiken. «Washin’gton Pochtisi»ning xewiride bu besh ademning turalghu xirajitini Amérika we Albaniye hökümetliri kötüridu, dep yazghanidi. Emma, Albaniye Ichki Ishlar Ministirliki Amérikining pul chiqarghanliqini inkar qildi.

Dalay Lama Olimpiktin Ilgiri Xu Jintaw Bilen Körüshüshni Xalaydig

Biliwal 1-iyul xewiri. Shyanggang Gézitining xewer qilishiche, Dalay lamaning alahide wekili Jyari Lodi bilen Gésang Jyenzen bügün Junggo Kompartiyisi Merkiziy Komitéti Birliksep Bölümining wekilliri bilen yighin achqan. Uzunqulaq erbabning ashkarilishiche, eger Béyjing Dalay Lamani Xu Jintaw bilen körüshüshke teklip qilsa, Dalay Lama herqandaq chaghda, herqandaq jayda Xu Jintaw bilen körüshüshni xalaydighanliqini, hemde Tibetlerni Tibetning tinchliqini saqlap, Béyjingdiki Olimpik musabiqisining yaxshi ötküzülüshini qollashqa chaqiridighanliqini bildürgen.
«Yoruq» géziti uzunqulaq erbabning sözini neqil keltürüp, mundaq yazdi: söhbetning bösüsh xaraktérlik ilgirileshke érishish-érishelmslikidiki achquch, Béyjingning teklip qilish-qilmasliqida, Olimpiktin ilgiri Junggoning dölet reisi Xu Jintaw bilen Dalay Lama uchrishishqa orunlashturulsa, ular uchrashsa ehwal yaxshilinishi mumkin, bolmisa Tibet weziyiti yamanliship kétishi mumkin.

Junggoda Her Yili 600 Milyart Yüen Qimar Arqiliq Sirtqa Aqmaqta

Statistika qilinishce, Junggoda her yili Intérnéttiki qimargha qatnishish arqiliq sirtqa aqidighan meblegh 600 milyart yüen xelq puli iken, buning ichidiki zor köpchiliki do tikishte utturulghan bolup, tordiki qimargha mestane bolup qalghanlar ichide dangliq mekteplerning oqughuchiliri, hökümet xizmetchiliri qatarliq yuqiri qatlamliq kishiler bar iken. «Edebiy Axbarat» géziti (Shyanggang «Wénxuybao»)ning xewer qilishiche, Junggoluqlarning qimar qizghinliqi 2002-yilida bashlan�ghan bolup, shu yili Junggoning dölet putbol komandisi tunji qétim dunya putbol longqisini talishidighan komandilar qatarigha kirgen, ammining putbol qizghinliqigha birdinla ot tutashqan, do tikishmu qizip ketken. Muhim musabilqiler bolghanda, Junggodin tordiki do tikishke qatnisidighanlarning sani heyran qalarliq sür�ette ashqan.

AQSh Parlaménti Lhasada Konsulxana Qurush Layihisini Maqullidi, Emma�

Amérika Parlaménti Lhasada konsulxana qurush layihisini maqullidi, shundaqla Amérikimu Junggoning Amérikining herqandaq yéride konsulxana qurushigha qoshuldi. Amérika «Yer Shari Waqti» gézitining xewer qilishiche, Amérika Awam Palatasi 19-iyun, Kéngesh Palatasi 26-iyun 2642-nomurluq jiddiy yardem qanun layihisini birdek maqullighan, uningda �5 milyon dollar ajritip Lhasada konsulxana qurush maqul körüldi� dégen mezmun bar iken. Amérika terep, öz ara menpeet yetküzüsh prinsipi asasida, Béyjing Lhasada konsulxana qurushqa qoshulsila, Amérikimu Junggoning Amérikining herqandaq jayida konsulxana qurushigha qoshulidu, Amérika Junggo terep Amérikining telipige qoshulushtin ilgiri, Amérika terep Junggoning konsulxana köpeytish telipige qoshulmaydu, dégen shertni qoyghan.

Chengiz Aytmatovning Atisi bilen Qetle Qilinghan Uyghurlar

Chengiz Aytmatov 6-ayning 14-küni Qirghizstaning Bishkek shehiridiki “Ata Béyit” (Ata Maziri) gha depine qilinmaqchi.bu mazarliqta merhum Chengiz Aytmatovning atisi Toremqul Aytmatov depine qilinghan mazarliq bolup. Chengiz Aytmnatovning atisi bilen 1938-yili yeni Stalin dewride “Xelq Düshmini” we shundaqla “Pan Turkist” dep Bishkek shehirige yéqin jaydiki Oy tash yézisidiki bir xumdanda 36 neper Uyghur bilen birlikte qetle qilinidu (yeni etip tashlinidu). Chengiz Aytmatovning atisi bilen birge qetle qilin'ghanlarning jesiti peqetla Qirghizistan musteqil bolghandin kéyinla qayturulghan we shu shéhitlerni xatirilesh uchun Bishkek shehirige bu shéhitler mazarliqi bina qilinghan we uninggha Chengiz Aytmatov “Ata Maziri “ dégen namni bergen-iken. Men 2006-yili7-ayning 13-küni Qirghizistanning Bishkek shehiridiki Turkiye-Manas Uniwérsitétigha barghan chéghimda bu uniwérsitét teshkilligen kursqa qatnashqan barliq Türkologlar Chengiz Aytmatovning léksiyisidin kéyin Chengiz Aytmatov bilen birlikte bu mazarliqqa barduq.

Chengiz Aytmatovning Uyghurlar Heqqide Éytqanliri

1988-yili Qirghizistanning paytexti (Bishkek) shehiride ötküzülgen Türkshunasliq pütkül sayuzluq 5-nöwetlik ilmiy muhakime yighinida Chengiz Aytmatov sözge chiqip mundaq dégen:<< Hazirqi waqitta Türkshunasliqtiki chong kemchilikning biri shuningdin ibaretki,Türkiy tilliq xelqlerning alimliri til-edebiyat, tarix we yazma yadikarliqni tekshürgende Yusuf Balasaghuni(Yusuf Xas Hajip) we Mehmuda Qeshqirini, ularning eserlirini hem ulardin kéyin yézilip qalghan yadikarliqlarni asasen oz xelqige mensup qilip körsetküsi kélidu. Ular bu ikki büyük alimni hemme Türkiy tilliq xelqlerge mensup,shuning bilen bille u xelqler oz yazma edebiyatini shu waqittin bashlap tereqqiy ettürüp kelmekte-dep tekitlimekchi bolishidu. Emma méning pikrimche bu ikki alim hemmidin awwal Uyghur xelqige mensup, andin bashqa Türkiy tilliq xelqlermu özlirining yazma edebiyatini Uyghurlardin kéyin bashlighan, dések toghra bolidu.

Astana Bilen Ürümchi Ariliqida Poyiz Qatnashqa Bashlidi

27-maydiki xewerge qarighanda, Qazaqistanning paytexti Astana bilen Ürümchi ariliqida qatnaydighan xelq�ara poyiz 27-may Qazaqistandin qatnashqa bashlighan, bu poyizda pütünley Qazaqistanliq poyiz xadimliri mulazimet qilidiken. Qazaqistan bilen Junggoning rélis ölchimi oxshimighachqa poyiz Astanidin Alataw éghizigha kelgende almashturulup, Ürümchige kélidiken. Poyizning Qazaqistandiki poyiz qétim nomuri 53/54, bolup, dostuq békitide toxtap ötidiken, Junggo chégrisidiki poyiz qétim nomuri N897/N898 bolup, Alataw éghizida toxtaydiken. Poyizda bir yumshaq orunluq chatma we 9 qattiq orunluq chatma bar bolup, 576 yoluchi sighidiken.

Yer Tewreshte Ölgenlerning 28-mayghiche Éniqlan�ghini

Junggo Dongfang («Sherq») torbétining 28-maydiki xewiri. Xelq Ishliri Ministirlikining doklatigha asaslan�ghanda, Sichüenning Wénchüendiki yer tewreshte qaza tapqanlarning 28-may saet 12 giche éniqlan�ghan sani 68 ming 109 gha yetken, yarilan�ghanlar 364 ming 552 kishi, yoqap ketkenler 19 ming 851 kishi iken. Jiddiy yötkep orunlashturulghan adem sani 45 milyondin ashqan, apetke uchrighanlarning omumiy sani 45 milyon 600 mingdin ashidiken.